Leczenie skolioz

Leczenie usprawniające


Nieznana etiologia skoliozy idiopatycznej, nie do końca poznane mechanizmy powodujące progresję skoliozy, występowanie w jej przebiegu okresów stabilizacji kąta skrzywienia, niekiedy samoistne ustąpienie, zdarzające się we wczesnodziecięcej postaci skoliozy idiopatycznej, utrudniają rzetelną, naukową ocenę poszczególnych metod postępowania, szczególnie w niskostopniowych skoliozach . Leczenie u każdego chorego, u którego zgodnie z przyjętymi kryteriami diagnostycznymi rozpoznaliśmy skoliozę o wartości kątowej sięgającej od 10° do około 20° według Cobba, przy zaznaczających się zmianach strukturalnych w obrębie kręgosłupa, powinno sprowadzać się do okresowej oceny ambulatoryjnej dokonywanej co 4-6 miesięcy. Jej celem jest wyodrębnienie spośród wszystkich dzieci tej nielicznej grupy, tj. około 3 z 1000, która będzie wymagać dalszego specjalistycznego postępowania . Każdy przypadek progresji skrzywienia powinien być udokumentowany badaniem radiologicznym wykonywanym co 6-12 miesięcy. Badania lat dziewięćdziesiątych dowodzą, że szereg uznanych dotąd metod leczenia skolioz o małych wartościach kątowych, w tym ćwiczenia, elektryczna stymulacja mięśni, nie spełniły pokładanych w nich nadziei i nie doprowadziły do zmiany tzw. naturalnej historii skoliozy . Nie oznacza to oczywiście, że nihilizm terapeutyczny powinien być przyjętą metodą prowadzenia niskostopniowych skolioz. Głównym jednak zadaniem dla lekarza prowadzącego chorego jest określenie ryzyka progresji skoliozy, a także pobudzanie naturalnej dla wieku aktywności ruchowej chorych. Jej celem nie jest i nie może być „wyprostowanie kręgosłupa” rozumiane jako ustąpienie skoliozy, która jako jednostka chorobowa wykazuje niezależną od nas wewnętrzną dynamikę, ale kształtowanie rozwoju fizycznego dziecka, tak ważnego dla poprawy jego ogólnego stanu zdrowia. W tych przypadkach, kiedy przygotowujemy chorego do rozpoczęcia leczenia gorsetowego i decydujemy się na wprowadzenie systemu ćwiczeń korekcyjno-redresyjnych, istotne jest działanie antagonistyczne do naturalnego mechanizmu rozwoju skoliozy. W najczęściej spotykanej sytuacji, gdy niewielkiej skoliozie w części piersiowej kręgosłupa towarzyszy hypokifoza, najbardziej wskazane są ćwiczenia rozciągające obkurczone tkanki po stronie wklęsłej, a wzmacniające mięśnie po stronie wypukłej skrzywienia, połączone z ćwiczeniami kształtującymi prawidłową kifozę . Zaburzenia mechaniki oddychania i funkcji płuc stwierdzane są również u części chorych ze skoliozą o niewielkich wartościach kątowych. W tak obciążonej grupie chorych celowe jest wczesne wprowadzenie ćwiczeń oddechowych, w tym: oddychania przeponowego, pogłębionego wydechu, ćwiczeń pomocniczych mięśni oddechowych czy treningu wytrzymałościowego. Istnieje coraz więcej danych wskazujących na osiąganie dobrych wyników za pomocą asymetrycznych ćwiczeń oddechowych wykonywanych po ustaleniu obręczy barkowej i miednicy, a przebiegających z wykorzystaniem dla korekcji skoliozy pracy przepony i mięśni międzyżebrowych, często też połączonych z naciskami derotacyjnymi . W większości jednołukowych skolioz zalecanie ćwiczeń symetrycznych, tzw. wzmacniających mięśnie grzbietu, prowadzi do dodatkowej lordotyzacji kręgosłupa w jego części piersiowej, jest więc błędem wynikającym z zupełnego niezrozumienia patomechaniki bocznych skrzywień kręgosłupa. Pozytywnej roli aktywności fizycznej nie należy nie doceniać, ani też przeceniać, a podsumowując rozważania na temat roli usprawniania w terapii skoliozy należy jeszcze raz podkreślić, że jakkolwiek ćwiczenia poprawiają wydolność fizyczną chorych, funkcję układu oddechowego i są korzystne dla ogólnego rozwoju organizmu, to jednak nie ma przekonujących dowodów na wyleczenie za ich pomocą skoliozy.