Leczenie skolioz

Podział skolioz


W ciągu ostatnich dziesięcioleci w praktyce klinicznej pojawiło się wiele podziałów skolioz, z których tylko nieliczne zachowały swoją wartość do dzisiaj. W części przypadków podziały obejmowały wyłącznie strukturalne skoliozy idiopatyczne, w części obejmowały wszystkie skrzywienia kręgosłupa, łącznie z próbami uporządkowania skolioz pod kątem etiologii skrzywienia. Klasyczny podział Ponseti’ego i Friedmana dzielił skoliozy na 4 stopnie w zależności od ich wartości kątowych: na skrzywienia małe, nieprzekraczające 40° według Cobba, skrzywienia umiarkowane zamykające się pomiędzy 40° i 60°, skrzywienia poważne sięgające od 60° do 80° i skrzywienia bardzo zaawansowane przekraczające 80°. Podobnie James, a także Gruca dokonali podziału bocznych skrzywień kręgosłupa w oparciu o ich wartości kątowe. Trzystopniowy podział według Jamesa wyróżniał skoliozy sięgające 70°, skoliozy pomiędzy 70° a 100°, a także skoliozy przekraczające 100°. Natomiast Gruca dzielił skoliozy na sięgające 30°, o wartościach kątowych pomiędzy 30° a 60°, a także przekraczające 60° . Pierwszym nowoczesnym podziałem bocznych skrzywień kręgosłupa, opracowanym z uwzględnieniem etiologii schorzenia, jest podział Cobba, który w obrębie skolioz strukturalnych wyróżnia skrzywienia kostnopochodne:
- wrodzone,
- torakopochodne,
- układowe.
Skoliozy neuropochodne: - wrodzone,
- porażenne – wiotkie,
- porażenne – spastyczne,
- inne (np. w nerwiakowłókniakowatości).
Skoliozy mięśniopochodne:
- wrodzone,
- w przebiegu dystrofii mięśni,
- inne.
Skoliozy tzw. „idiopatyczne” o nieustalonej etiologii, które są przedmiotem niniejszej pracy. Najwszechstronniejszą klasyfikacją obejmującą wszystkie skrzywienia kręgosłupa, w tym w grupie skolioz strukturalnych: skoliozy o nieznanej i znanej etiologii, skoliozy funkcjonalne, a także zniekształcenia w płaszczyźnie strzałkowej w postaci deformacji kifotycznej lub lordotycznej kręgosłupa, jest klasyfikacja zalecana przez Scoliosis Research Society . Wśród skolioz idiopatycznych klasyfikacja ta wyróżnia skoliozy:
A. wczesnodziecięce (rozpoznawane od urodzenia do 3. roku życia)
1 – ustępujące,
2 – progresujące,
B. dziecięce (rozpoznawane pomiędzy 3. a 10. rokiem życia)
C. dorastających (rozpoznawane powyżej 10. roku życia)
W ocenie umiejscowienia pierwotnego łuku skoliozy. najistotniejsze jest położenie kręgu szczytowego skrzywienia kręgosłupa. W przypadku jego umiejscowienia pomiędzy C1 a C6 rozpoznajemy skoliozę szyjną, szyjno-piersiową, gdy kręgiem szczytowym jest C7 lub T1. Skoliozę w części piersiowej rozpoznajemy, gdy kręg szczytowy zawarty jest pomiędzy T2 i T11, piersiowo-lędźwiową – gdy kręgiem szczytowym jest T12 lub L1, skoliozę lędźwiową rozpoznajemy, gdy kręgiem szczytowym jest L2, L3 lub L4. Bardzo rzadki typ skoliozy lędźwiowo-krzyżowej rozpoznajemy wtedy, gdy kręgiem szczytowym jest L5 lub S1 . W ostatnich dziesięcioleciach pojawiły się nowe klasyfikacje skolioz, które – jak np. klasyfikacja Kinga – ułatwiały wybór optymalnego zakresu instrumentacji operacyjnej i spondylodezy w 5 zasadniczych typach skolioz. Na podstawie retrospektywnych badań, opartych na ocenie wyników leczenia metodą Harringtona, King i wsp. wyróżnili 5 typów skolioz. różniących się korektywnością poszczególnych skrzywień i, co się z tym wiąże, zalecanym obszarem spondylodezy. King i wsp., którzy w swoich badaniach kładli główny nacisk na uzyskanie pooperacyjnej kompensacji tułowia, wprowadzili do praktyki klinicznej pojęcie centralnej linii krzyżowej, kręgu stabilnego, a także indeksu korektywności . Centralna linia krzyżowa – CLK jest to linia przeprowadzona przez środek kości krzyżowej a prostopadła do linii przebiegającej wzdłuż górnej krawędzi powierzchni talerzy kości biodrowych. Kręg stabilny to ten kręg w obrębie skoliozy, który przecięty jest przez CLK najbliżej swego środka .. Indeks korektywności wyznaczamy porównując radio¬gramy wykonane w tak zwanych przechyłach korekcyjnych ze standardowym radiogra¬mem wykonanym w projekcji przednio-tylnej. Różnica korektywności skoliozy w części piersiowej i lędźwiowej stanowi indeks korektywności . Podział Kinga wyróżniał następujące typy skolioz:
Typ i – skrzywienie podwójne w kształcie litery S, oba łuki skoliozy przekraczają centralną linię krzyżową. Skrzywienie w części lędźwiowej jest większe od skoliozy w części piersiowej kręgosłupa, która to skolioza jest bardziej korektywna.
Typ II – skrzywienie podwójne w kształcie litery S, oba łuki skoliozy przekraczają centralną linię krzyżową. Skrzywienie w części piersiowej jest większe od skoliozy w części lędźwiowej, która to skolioza jest bardziej korektywna.
Typ III – skrzywienie w części piersiowej kręgosłupa, skolioza w części lędźwiowej nie przekracza centralnej linii krzyżowej.
Typ IV – długołukowa skolioza, w której L4 jest pochylony w kierunku zasadniczego łuku skoliozy, a L5 jest umiejscowiony horyzontalnie nad kością krzyżową. Typ V – podwójna skolioza w części piersiowej kręgosłupa z kręgiem T1 pochylonym w kierunku wklęsłości górnego skrzywienia.
Należy podkreślić, że w materiale Kinga i wsp. niewielki, 1% odsetek stanowiły s.i. niepoddające się klasyfikacji – postacie mieszane.