Leczenie skolioz

Skolioza jako wielopłaszczyznowe zniekształcenie kręgosłupa


Wbrew swojej często stosowanej nazwie bocznego idiopatycznego skrzywienia kręgosłupa skolioza. jest deformacją wielopłaszczyznową, w której obserwujemy – obok skoliozy – rotację całych odcinków kręgosłupa, zaburzenia w płaszczyźnie czołowej najczęściej w postaci hypokifozy części piersiowej, a także torsję kręgów. Zniekształcenia w przebiegu skoliozy. nie ograniczają się wyłącznie do kręgosłupa, dotyczą bowiem również klatki piersiowej i jej narządów wewnętrznych, obręczy barkowej, miednicy i niekiedy też jamy brzusznej. W obrębie kręgosłupa najistotniejsze zmiany dotyczą kręgów umiejscowionych na szczycie skoliozy. Kręgi szczytowe ustawione horyzontalnie, ale równocześnie najbardziej zrotowane, ulegają sklinowaceniu spowodowanemu asymetrycznym rozkładem obciążeń i wtórnym narastaniem zniekształcenia zgodnie z prawem Wolffa-Delpecha. W początkowym okresie tworzenia się skoliozy. wyrostki stawowe kręgów po stronie wklęsłej ulegają spłaszczeniu, a następnie ryglują stawy międzykręgowe. Wyrostki poprzeczne po stronie wypukłej skoliozy ustawiają się w płaszczyźnie strzałkowej, a wyrostki kolczyste odchylają się ku stronie wypukłej skoliozy. Krążki międzykręgowe ulegają sklinowaceniu, przemieszczając się ku wypukłej stronie skoliozy. . Wyraźnie deformujące zmiany w przebiegu skoliozy. występują w obrębie klatki piersiowej i żeber, które po stronie wypukłej skoliozy ustawiają się strzałkowo i rozbieżnie, tworząc garb żebrowy. Drugi garb, zwany wewnętrznym, jest utworzony przez zdeformowane trzony kręgów wpuklające się do wnętrza klatki piersiowej. Po wklęsłej stronie skoliozy żebra zbliżają się do siebie niekiedy z dachówkowatym zachodzeniem na siebie. Przy dużych wartościach kątowych skoliozy. żebra po stronie wypukłej dotykają trzonów kręgów, doprowadzając do wytworzenia się na ich powierzchni odczynowej tkanki łącznej. Deformacji klatki piersiowej towarzyszy zniekształcenie płuc, które po stronie wypukłej skoliozy zostają przesunięte centralnie. W ich obszarze stwierdza się niekiedy ogniska niedodmy. z kolei w obrębie płuca umiejscowionego po stronie wklęsłej skrzywienia obserwuje się często cechy rozedmy płuc. Właśnie zaburzenia w obrębie tkanki płucnej, rozwijające się głównie u chorych z skoliozą. przekraczającą według różnych autorów 60°-70° według Cobba, mogą być w pierwszym etapie przyczyną obniżenia wydolności fizycznej, w skrajnych przypadkach powodem wystąpienia serca płucnego, a w konsekwencji niewydolności krążenia . Zmiany kształtu w obrębie układu kostno-szkieletowego dotyczą również miednicy, która już w nawet niewielkich kątowo skoliozach po stronie wypukłej skrzywienia ulega spłaszczeniu z obniżeniem talerza kości biodrowej i przesunięciem tej części miednicy ku przodowi . W badaniu histologicznym stwierdza się zaburzenia we wszystkich tkankach otaczających kręgosłup, a także w obrębie struktury kostnej samych kręgów. Mięśnie przykręgosłupowe wykazują zwiększony rozplem tkanki łącznej, zanik pojedynczych włókien mięśniowych, pyknozę jąder komórkowych, a w mikroskopie elektronowym dodatkowo zmniejszenie liczby i zwyrodnienie mitochondriów, rozpad miofibryli, zanik sieci sarkoplazmatycznej z większym nasileniem zaburzeń po stronie wypukłej skoliozy. w stosunku do strony wklęsłej skoliozy, a także w mięśniach głębokich wyraźniej niż w powierzchownych . W obrębie tkanki kostnej trzonów kręgów stwierdza się obecność pól zagęszczeń, które mogą odpowiadać patologicznemu rozkładowi sił działających na kręgi, zgodnie z prawem Wolffa-Delpecha, jak i pola zatarcia struktury beleczkowej, które nasunęły wątpliwości co do „jakości” tkanki kostnej w skoliozach . Wątpliwości te rozwiały badania densytometryczne, wykazujące prawidłowe uwapnienie kręgosłupa u chorych ze skoliozą, nawet w grupie stosującej gorsety korekcyjne . Szczególnie rozległe zmiany stwierdza się w obrębie rdzenia kręgowego, który dostosowując się do bocznego skrzywienia kręgosłupa, a także do jego rotacji, w skrajnych przypadkach dokonuje obrotu sięgającego kilkudziesięciu stopni . W tych przypadkach może dojść do przewlekłego upośledzenia mikrokrążenia w obrębie rdzenia kręgowego, a w następstwie wtórnych ognisk demielinizacji .