Leczenie skolioz

Etiologia


Przyczyny powstawania skolioz. do dzisiejszego dnia pozostają nieznane, co może budzić pewne zdziwienie, szczególnie w konfrontacji z szybkim rozwojem coraz to nowocześ-niejszych technik operacyjnych. Dodatkowo też należy zauważyć, że wiele ze współczesnych hipotez, próbujących wyjaśnić tworzenie się skolioz., wykazuje zadziwiające podobieństwo do swoich XX- i XIX-wiecznych poprzedniczek. Niestety, brak całościowego spojrzenia na tworzenie się skolioz. powoduje, że efekty prac wielu badaczy częściej możemy uznawać za ciekawe hipotezy, niż za spójne teorie. Wśród zwolenników przyczyn powstawania skolioz. na skutek wrodzonych zaburzeń w budowie kręgów należy wymienić Mery, Roy, a z polskich autorów Wierzejewskiego. Ten ostatni autor największe znaczenie przypisywał zaburzeniom kostnienia stwierdzanym na pograniczu części lędźwiowej i krzyżowej kręgosłupa . Oczywiście według współczesnych poglądów zmiany w budowie kręgów w postaci zaburzeń formowania czy segmentacji są przyczyną powstawania skolioz kostnopochodnych, jednak nie odgrywają roli w etiologii skoliozy idiopatycznej. Koncepcja mówiąca o przekształcaniu się początkowych niewielkich skolioz czynnościowych w skoliozy strukturalne legła u podstaw teorii głoszonych przez Abbota, Lovetta, Hoffę, Mau . Inna grupa autorów, w tym Frejka, Haglund, Lindemann, uważała za tzw. „jądro skoliozy” zmiany w przebiegu krzywicy . Bardzo ciekawą hipotezę, zgodną z niektórymi współczesnymi modelami tworzenia się skolioz, głosił Huer, który uważał skoliozę za wynik zaburzeń wzrostowych powodowanych przez szybszy wzrost przedniej kolumny kręgosłupa, doprowadzającej do wytworzenia się hypokifozy części piersiowej kręgosłupa a następnie jej rotacji w boczne skrzywienie. Hipotezę tę potwierdziły późniejsze doświadczenia nad „rotacyjną lordozą”, wykonane przez Somerville . Wielu autorów, w tym Farkas, Ponseti, próbowało odnaleźć przyczynę skolioz w zabu-rzeniach ogólnoustrojowych, w tym syntezy mukopolisacharydów, lipoproteidów, kwasu pirogronowego, cytrynowego, fosfatazy zasadowej czy kreatyniny . U części chorych ze skoliozą. rzeczywiście stwierdza się różnorodne zaburzenia metaboliczne, które jednak częściej są skutkiem skoliozy idiopatycznej, niż jej przyczyną. Również zaburzenia równowagi mięśniowej, zdaniem wielu autorów, miały być przyczyną doprowadzającą do skoliozy, najczęściej w mechanizmie nierównowagi w ich napięciu spowodowanej zmianami w o.u.n. Hipoteza ta jest zbieżna z wieloma współczesnymi badaniami, które wykazują u chorych ze skoliozą częste występowanie wrodzonych zaburzeń rozwojowych w obrębie o.u.n., w tym jamistości rdzenia, zespołu Chiari, a także zaburzeń koordynacji powodowanych zmianami w ośrodkach ruchowych kory mózgowej . Od wielu lat spora liczba doniesień wiąże wystąpienie skoliozy. z czynnikami genetycznymi, o czym może świadczyć jej częstsze niż w kontrolnej, zdrowej populacji rodzinne występowanie . W badaniach genetycznych stwierdzono pojawienie się skoliozy. z częstością do 73% u bliźniąt jednojajowych a w 36% u bliźniąt dwujajowych .. Pomimo dużej liczby prac i zidentyfikowania całych „rodów” obarczonych skoliozą, do dzisiaj nie ustalono jednoznacznych genetycznie uwarunkowanych przyczyn wystąpienia skoliozy, a jej wystąpienie wiąże się nadal, w opinii części autorów, z dziedziczeniem autosomalnym dominującym, czy też chromosomem X, czy wreszcie z dziedziczeniem wielogenowym i wieloczynnikowym . Za hipotezą genetycznego uwarunkowania skoliozy., wiążąc ją dodatkowo z zaburzeniami w obrębie tkanki łącznej, przemawiają badania omawiające fakt wyjątkowo częstego rozpoznawania skoliozy u chorych z zespołem Marfana . Należy jednak podkreślić, że przy ogólnym podobieństwie do skoliozy idiopatycznej., skolioza w przebiegu zespołu Marfana występuje jednak z równą częstością u płci męskiej, jak i u płci żeńskiej, a także znacznie częściej jest skoliozą wielołukową, wykazującą dużą tendencję do progresji. Podobnie inne zaburzenia tkanki łącznej, a także w strukturze krążka międzykręgowego, uważa się w chwili obecnej bardziej za wtórne objawy skoliozy, a nie jej przyczynę . Hipotezę tworzenia się skoliozy na skutek zaburzeń w wytwarzaniu się melatoniny wysunęli na początku lat osiemdziesiątych badacze skupieni wokół Dubousseta . Doświadczalnie doprowadzili oni do indukcji skoliozy, normalnie nie występującej u kur, poprzez usunięcie szyszynki u kurcząt. Co istotniejsze, późniejsza suplementacja melatoniny zmniejszyła w sposób istotny częstość wystąpienia s.i. w badanej grupie zwierząt. Wprawdzie późniejsze badania innych autorów wskazały na różną częstość występowania skoliozy w zależności od wieku kurcząt w czasie usuwania szyszynki czy też dawki melatoniny, jednak podstawy doświadczenia nigdy nie zostały zakwestionowane . Niestety, doświadczalnej skoliozy, zbliżonej do schorzenia obserwowanego u człowieka, nie udało się wywołać u ssaków, czego próbowano dokonać poprzez usunięcie szyszynki u szczurów i chomików . Przełomem w poszukiwaniu etiologii s.i. mogło być stwierdzenie obniżonego poziomu melatoniny w surowicy krwi u dziewcząt z szybko zwiększającą się skoliozą idiopatyczną, o czym donosili Machida i wsp. . Mogło to sugerować określenie istotnego czynnika warunkującego progresję skoliozy . Teoria ta została jednak zakwestionowana przez innych badaczy, którzy nie znaleźli różnicy w poziomie melatoniny u dziewcząt ze skoliozą. w porównaniu do zdrowej grupy kontrolnej . Badania dokonane w ostatnich latach przypisują melatoninie drugorzędną rolę w samoistnej indukcji skoliozy idiopatycznej. Jej wpływ na rozwój skoliozy. może być istotny ze względu na interakcję z kalmoduliną – białkiem mającym wpływ na kurczliwość mięśni szkieletowych, płytek krwi i mającym receptory dla jonów wapnia . Według części autorów jego poziom badany w obrębie płytek krwi był wyższy u chorych, u których doszło do istotnej, tj. przekraczającej 10°, progresji skoliozy w ciągu roku poprzedzającego badanie . Chociaż badania Kindsfatera i wsp. nie pozwalają w obecnej chwili na jednoznaczną ocenę przydatności analizy poziomu kalmoduliny dla określenia ryzyka progresji skoliozy., to jednak ich poszerzenie i wydłużenie okresu obserwacji być może pozwoli na wyodrębnienie grupy chorych wyższego ryzyka . Podsumowując rozważania nad etiologią skoliozy. należy podkreślić, że jest ona ciągle nieznana, wieloczynnikowa i być może pojawia się w tym krótkim momencie życia człowieka, w którym splatają się: pewna skłonność dziedziczna z niewielką asymetrią w ośrodkowym układzie nerwowym z zachwianiem biomechaniki kręgosłupa i przyspieszeniem wzrostowym, które ze względu na nałożenie na siebie tak wielu szkodliwych czynników odbywa się według nieprawidłowego wzorca.